Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Motor Ünite Aktivasyonu (Recruitment)

Önceki bölümde kas fiber tiplerini, özelliklerini ve kullanılma biçimlerini aktarmaya çalıştım. Konu detaylı olduğu için biraz uzun oldu tabii. Bu bölümde ise kullanılma sürecini aktarmaya çalışacağım. Kas fiberleri gruplar halinde çalışırlar. Kasılıp gevşeme işlemi belirli bir senkrona sahiptir. Bir uyartıya karşılık veren kas grupları motor ünite olarak adlandırılır ve her motor ünite, tek bir motor […]

Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Kas Hücresi Tipleri

Kas hücrelerini tanımladığım serinin ilk bölümünde iki çeşit kas hücresi, yani kas fiberi olduğunu ifade etmiştim. Tip I ve Tip II. Tip I kas fiberi yavaş kasılan (slow-twitch) kas fiberlerini, Tip II ise hızlı kasılan (fast-twitch) kas fiberlerini açıklamaktadır. Tip II kas fiberleri kendi içinde alt sınıflara da ayrılmaktadır. Kasların kasılma hızını etkileyen pek çok […]

Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Kasılmanın Biyomekanik Evreleri

Önceki bölümlerde kas hücresinin özelliklerini ve kasılma mekanizmasının nasıl gerçekleştiğini ifade etmeye çalıştım. Sırada biraz daha detaya boğulacağınız bir konu var. Kayan Filamentler Modeli Kasılma ve gevşeme, bahsetmiş olduğum gibi miyofilamentlerin aktive edilmesi ile gerçekleşiyor. İnce filamentlerin kalın filamentler üzerinde kayarak gerçekleştirdiği bu aktivite birbirine bağlı bir kaç reaksiyona bağlı. “Kayan Filamentler Modeli” olarak da […]

Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Kasılmanın Elektriksel ve Biyokimyasal Evreleri

Britanyalı bilim insanı A.F. Huxley, alman meslektaşı ile 1954 yılında geliştirdiği “Kayan Filamentler Teorisi” ile birlikte kasların nasıl kasıldığını ve hareketin ne şekilde gerçekleştiğini ispatlamışlardır. Bu teori hala günceldir ve kabul görmektedir (ileride ifade edeceğim gibi japon bilim insanı Toshio Yanagida farklı bir iddiada bulunmaktadır). Huxley kas fizyolojisine sadece ilgili teorisiyle değil sayısız katkıda bulunmuştur. […]

Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Kasılma Mekanizmasına Giriş

Kas dokuları uyarı ile kasılıp gevşeyebilen dokulardır ve çizgili kasların çalışabilmesi için dışarıdan uyartı almaları gerekir. Uyartı ile birlikte miyofilamentleri oluşturan aktin ve miyozin proteinleri aktive olurlar, kasılma/gevşeme süreçleri gerçekleşir. Bir kasılma/gevşeme evresine “Kas Sarsı” adı verilir. Her uyartı tepkiye neden olmaz. Tepkinin oluşabilmesi için uyartının belirli bir şiddet eşiğinin üstünde olması gerekir. Tepkiye, yani […]

Kategoriler
Kas Fizyolojisi koşu bilimi

Kas Hücresi

Kasların kasılması koşabilmemiz için gerçekleşmesi gereken fizyolojik bir olaydır. Bu nedenle, kasların nasıl inşa edildiğinin ve nasıl kasıldıklarının açıklaması, koşu fizyolojisi ve biyokimyasının anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Lise biyolojisinden aşina olduğumuz üzere üç çeşit kas var; kalp kası ya da kardiak kas, düz kas ve çizgili kas ya da iskelet kası. Gündemimiz koşu olduğu için ilk […]

Kategoriler
hidrasyon koşu bilimi

Elektrolitler

Çeşitli mineraller elektrolit olarak adlandırılırlar çünkü çözündüklerinde ya da eritildiklerinde elektrik yüklü parçacıklara ayrışırlar. Hücresel fonksiyonların sürdürülmesi açısından hayati öneme sahiplerdir. Terleme ile birlikte su kaybedilir ve kan hacminiz azalır. Kan içerisindeki elektrolitler de terle birlikte kayba uğrar ancak su kadar değil. Haliyle kan plazması içindeki konsantrasyonları artar. Bu durum susamaya neden olur. Susuzluğu bu […]

Kategoriler
hidrasyon koşu bilimi

Dehidratasyon ve Hiponatremi

Telafi edilmeyen her 1 litre sıvı kaybında nabzın dakikada 8 atım arttığı, kalp debisinin dakikada 1 litre düştüğü ve vücut sıcaklığının 0,3 derece yükseldiği tespit edilmiştir. Teorik olarak, bu kayıp telafi edildiği durumda, yani içilen suyun kaybedilen sıvıya eşit olması durumunda, performans da optimize oluyor. Öte yandan, biliyoruz ki belirli bir hidrasyon açığında dahi performans […]

Kategoriler
hidrasyon koşu bilimi

Terleme

Biz insanlar, oldukça geniş bir aralığa sahip çevresel koşullara göre, oldukça dar bir sıcaklık aralığında vücudumuzu korumaya çalışırız. 35 ile 42 derece arasında. Öte yandan, çevresel koşulların sıcaklık aralığı bilindiği gibi çok geniştir. Aynı yarışın içinde dahi sıcaklık farkı yirmi dereceyi bulabilir. Kapadokya ultrayı koşanlar ne demek istediğimi anlamışlardır sanırım. Egzersiz sırasında ATP’de depolanan kimyasal […]

Kategoriler
hidrasyon koşu bilimi

Su İhtiyacı

Enerji kaynağı dediğimizde aklımıza gelen üç şeyi, karbohidrat, yağ ve proteini detaylıca açıkladık. Ancak, bilindiği gibi dışarıdan aldıklarımız bunlarla sınırlı değildir. Oksijen ve su, enerji üretim sürecenin en önemli iki aktörüdür. Oksijeni ileride, uzun bir seride detaylıca inceleyeceğiz. Su ise bir kaç bölümde biter diye düşündüm. Bu nedenle su ile başlıyorum. Suyu sadece egzersizle kaybettiğimiz […]